Yumurtaları altın değerinde: Dinazor yumurtaları

 


 Bu ileti 20/02/2009 tarihinde merakediyorum@googlegroups.com grubunda yayınlanmıştır.
Resimler blogda çok sorun oluşturduğundan resimler yazıya ilave edilmemiştir.(01/02/2011 resimler eklenmiştir)
Üye olmak için boş bir mesaj gönderin. Üyelik koşulu yoktur. Kendiniz de üye olabilirsiniz.
===========================================
B İ L G İ L E N M  E K   H E R K E S İ N   H A K K I D I R
http://groups.google.com/group/merakediyorum
E-posta :
merakediyorum@googlegroups.com
===========================================

Yumurtaları altın değerinde...

Steven Spielberg'in " JurassicPark" filminin vizyona girmesiyle birlikte

tarih öncesinin efsanevi yaratıkları dinozorlar yeniden kamuoyunun gündeminde...

"JurassicPark"tan buyana, özellikle Orta Çin'de bulunan yeni dinozor yumurtaları fosilleri hem bilimadamlarına onlarla ilgili yeni bilgiler taşıdı hem de koleksiyoncuların iştahını kabarttı...

Dinozor yumurtası üzerinde çalışan uzmanların çalışmaları, bir dinozor yumurtasının içinin nasıl olduğu hakkında tam bir fikir veriyor... Dinozor embriyonu yumurtanın içinde kendi üstüne kapanmış bir şekilde duruyor. Bir göbek bağıyla, yumurtanın sarısında bulunan kılcal damarlar aracılığıyla besleniyor.
 
Spielberg'in ilk dinozor filmi "Jurassic Park'ta olaylar dinozor yumurtalarıyla başlıyordu...
 
Moğolistan'ın Gobi Çölü'nde ilk bulunan dinozor yumurtası fosilleri...  
 

Bazı bilim adamları dinozorları kuşların atası olarak kabul ediyor

Bundan tam 65 milyon yıl önce, gizemli bir şekilde yeryüzünden silinen dinozorlar kimi bilimadamlarına göre bugünkü kuşların atası... Bilim dünyası özellikle 19. yüzyılda bulunan "Archeopteryx" türü dinozorun fosillerinden sonra bu tezi hararetle savundu. Gerçekten de, bir güvercin boyundaki bu ilkel kuş, iki ayaklı bir küçük etobur dinozor olan "Compsognathe" ile müthiş benzerlikler gösteriyordu. Çünkü her iki yaratık da yumurtlayarak çoğalıyordu.

Amerikalı Magovern Ailesi, Çin'den gelen dinozor yumurtaları fosillerinin en büyük yasal koleksiyoncusu...

 

Yumurtaların fosilleri­ne olan ilgi de olağanüstü boyutlara ulaştı

Dinozorların kuşların atası olduğu tezinin güçlenmesiyle birlikte, bu hayvanların yumurtalarının fosilleri­ne olan ilgi de olağanüstü boyutlara ulaştı. Bugün dinozor yumurtası fo­silleri bilimadamlarının bir numaralı bilgi kaynağı durumunda... Bu fosil­leri inceleyerek dinozorların metabo­lizma yapıları ve aile ilişkileri konu­sunda daha fazla detay elde ediyor ve böylece hem onların kuşlarla olan ak­rabalıkları hem de gizemli sonlanın açıklamaya çalışılıyorlar...

 
Dinozor yumurtası normal bir tavuk yumurtasından tam 10 kez daha büyük...

Kırmamak için kuluçkaya yatmıyor ama nöbet tutuyor

Nitekim fosil yumurtaları üzerin­deki güncel çalışmalar, "Maisaura" türü dinozorun üreme özelliklerini kesin netliğe kavuşturdu. Bu dinozo­run dişileri yumurtalarını koymak için çamurun içinde, çapı 2 metreyi bulan derin yuvalar kazıyordu. Daha sonra bunların içine yaklaşık 30 yu­murta bırakıyor ve üstlerini sıcak tut­ması için yapraklarla kapatıyordu. Maisaura dinozorları ortalama 8 met­re uzunluğunda ve 1,5 ton ağırlığında yaratıklar oldukları için kırmak kor­kusuyla yumurtalarının üzerine ku­luçkaya yatmıyordu. Ancak, yavrula­rı yumurtadan çıkıncaya kadar, diğer dinozorların saldırısından korumak için onların başında nöbet tutuyordu.

Hubei bölgesindeki "Yeşil Dragon" tepesinde bulunan dinozor yumurtaları Pekin'deki "Kültürel Zenginlikler Enstitüsünde titizlikle korunuyor...

 

Bilimadamlarının dinozor yumur­talarıyla ilgilenmesi esas olarak 1920'lerde ivme kazandı

Bu tarihte Amerikalı zoolog Roy Chapman Andrews'in başkanlığında oluşturu­lan bir ekip, Gobi Çölü'nü taramaya başladı. Bu ekip, uzun bir uğraştan sonra, Moğolistan'daki Bain Dzak falezlerinin eteklerinde "Oviraptor" türü dinozorların yumurta fosillerine ulaşıldı.

Aslında bu keşif oldukça önemli perspektifler açıyordu. Çünkü, "Ovirapto" türü dinozorlar, "yumurta hır­sızı" olarak tanınıyorlardı. Onların yumurtalarının bulunduğu bölgede çaldıkları diğer dinozor yumurtalarının fosillerine de rastlama olasılığı çok yüksekti. Nitekim, bir süre sonra ekip başka dinozor yumurtası fosille­ri bulmakta gecikmedi. Bain Dzak falezlerindeki bu keşiften sonra dünyanın hemen her köşesinde dinozor yumurtası fosilleri aranmaya başlandı. Bu keşiflerin sonunda, bilim bu yara­tıklar konusunda önemli bilgilere ulaştı; örneğin, dinozorların yumurta­larını nasıl sakladıkları konusunda büyük ilerleme kaydedildi.

 

Dinozor­lar yumurtalarını üç biçimde saklıyor­lardı:

Bazıları onları çizgi halinde bı­rakıyor, bazıları çember biçiminde sı­ralıyor ve son olarak bazıları da rastgele küme biçiminde topluyorlardı. Yine dinozor yumurtalarının fosillerinden hareket edilerek 20 yıl gibi kısa bir süre içinde 800'e yakın farklı dinozor türü saptandı.

Bugün yeryü­zündeki en bol dinozor yumurtası fo­sili alanları Çin'de ve Fransa'da bulu­nuyor Fransa'nın güneyindeki Ariege bölgesinde bulunan fosil yumur­taları daha 1850 yılında papaz Jean-Jacques Pouech tarafından bulunmuş ve yetkililere teslim edilmişti. Ne ya­zık ki, o tarihte hiçbir paleontolog bu yumurtaların ne yumurtası olduğunu anlayamamıştı.

 

Çin "dinozor yumurtası fosili cenneti" olma özelliğini koruyor

Orta Çin'deki Henan ve Hubei böl­gelerinde son 2-3 yıl içinde köylü­lerin buldukları dinozor yumurtası fosili sayısı 10.000'in üzerinde... Üstelik bu yumurtalar tam 175 farklı dinozor türüne ait... Bugün yeryüzündeki en büyük dinozor yumurtası fosili yuvasının, geçen yıl Çin'inin Henan bölgesindeki Nanyang Vadisi'nde ortaya çıkarı­lan yuva olduğu tahmin ediliyor. Bu yuvada şu ana kadar tam 26 ta­ne dinozor yumurtası fosili bulun­muş. Çalışmalar Çinli paleontolog Chai Zhong tarafından aralıksız sürdürülüyor.

 

En büyük dinozor yumurtası fosili de Çin'de ortaya çıkarıldı...

Hubei bölgesindeki ''Yeşil Dra­gon" tepesindeki araştırmalar ise Amerikalı bir grup tarafından yürü­tülüyor. Amerikalılar, killi taşlarla kaplı bu tepede çok sayıda "Terizinor'' türü dinozora ait yumurta fosil­lerinin bulunduğu söylüyorlar. Öte yandan, bugüne kadar keşfedilmiş en büyük dinozor yumurtası fosili de Çin'de ortaya çıkarıldı... Bir "Macroelongatoolithus xixiaensis" türü dinozora ait olan bu yumurta Xixia bölgesinde bulunduğu için bu adla anılıyor.

Çinliler'in dinozor yumurtası fosilleriyle ilgileri aslında 2 bin yıl önce­sine kadar uzanıyor. Bunun nedeni, bu yaratıkların gücü simgeleyen "ef­sanevi ejderha" ile özdeşleştirilmeleri.

 

Bugün dünyada 199 dinozor yumurtası fosili kazı merkezi bulunuyor.
Bunlardan 39 tanesi Avrupa'da, 2 tanesi Afrika'da, 109 tanesi Asya'da, 37 tanesi Kuzey Amerika'da ve 12 tanesi de Latin Amerika'da bulunuyor...

 

Bir embriyonu ortaya çıkarmak için bir yıl çalışmak gerekiyor

Dinozor yumurtası fosilini içindeki embriyona zarar vermeden incelemek oldukça büyük çaba ve titizlik isteyen bir iş... Bugün bu iş için, bütün dünyada İngiltere'nin Leicester Üniversitesi öğretim üyele­rinden paleontolog Terry Manning'in buluşu olan bir yöntem uygulanıyor. Terry Manning'in uzmanlık alanı di­nozor yumurtaları içindeki embriyonlar... Onları zarar vermeden incelemek için ge­liştirdiği yöntem ise ana hatla­rıyla şöyle:

Önce bulunan dinozor yu­murtası fosili, asit asetik (sir­ke) ilave edilmiş bir solüsyo­nun içine bırakılıyor. Bu solüs­yon, günde ortalama 0,13 mili­metrelik bir hızla yumurtanın kabuğunu yakmaya başlıyor. Esas olarak oksijeni geçirebi­lecek kalınlıkta (3 mm.) kalsi­yum karbonat maddesinden oluşan dinozor yumurtasının kabuğunun erimesi bu yön­temle oldukça uzun bir süre alıyor ama içindeki embriyon fosiline en küçük bir zarar vermiyor. Yumurtanın kabu­ğunun yanarak erimesinden sonra, bu kez uzmanlar orta­ya çıkan embriyonun kalıntıla­rını özel olarak hazırlanmış bir plastik ile sağlamlaştırıyorlar. Bu plastik ile sağlamlaş­tırma işlemi yaklaşık bir yıl sü­rüyor.

Dinozor yumurtalarının üze­rinde yapılan araştırmalar il­ginç bir gerçeği ortaya çıkar­mış... Bilimadamlarına göre, kuluçka döneminde ölen dinozor embriyonlarının yaklaşık yüzde 98'i, yumurtanın içinde kuruduktan sonra aç kınkanat­lılar tarafından ziyaret edil­mişler. Bu böcekler, embriyo­nun deri, kıkırdak gibi tüm yu­muşak dokularını bir güzel mi­delerine indirmişler. Bu ne­denle dinozor yumurtası fosil­lerinin içindeki embriyonlarda bu dokular genellikle bulun­muyor. Ancak, bilimadamları bu böceklerin eylemlerinin pek o kadar işlevsiz olmadığı­nı; böceklerin bu temizliği ya­parken dinozor yuvasını da bir sonraki yumurtlamaya hazır­ladıklarını belirtiyorlar.

 

Dinozor fosili piyasası...

Bugün dünya, özellikle Steven Spielberg'in "Jurassic Park" filminden sonra tam anlamıyla bir "dinozormani" yaşıyor. Bu ta­rih öncesi yaratığın sadece yu­murta fosilleri değil, her parçası altın değerinde... Kısacası dino­zor sektörü "altın yumurtlayan bir tavuk"... Örneğin sadece "Ju­rassic Park" filminin Amerika'da video, tişört ve oyuncak sektö­rüyle birlikte yapımcı şirkete ka­zandırdığı para 100 milyon dola­rın üstünde... Bugün dinozor is­keletine ait bir kemiğin fiyatı sa­dece uzmanlar tarafından belir­leniyor ve kaçakçılığı önlemek için gizli tutuluyor. Fosilin ya da kemik parçasının değerlendirilmesinde en yetkili isimler ise Londra'daki "Doğal tarih Müze­sinin paleontoloji ve prehistorya uzmanları...

Sektör sadece fosil ve kemik parçalarından oluşmuyor. Yer­yüzünde bugün gerçek anlamda bir dinozor aksesuarları piyasa­sı söz konusu... Ve bu alandaki her parçanın fiyatı ABD ve İngi­liz şirketlerince belirleniyor. Vi­deo oyunları ve puzzle’ların fiya­tı bir milyon ile 4 milyon arasın­da değişiyor. Tüm fiyatlar Lond­ra'daki Triassico pazarında ya­yınlanan katalogda belirtiliyor.

 

Bir Çin araştırma grubu dinozor yumurtasından DNA aldıklarını ileri sürüyor...
Mikroskopta 70 milyon yıllık bir dinozor yumurtası sarısının içindeki yağ hücreleri görülüyor (en sağda)... 

 


Hazırlayanlar : merakediyorumgrubu@gmail.com üyeleri, Kerem (krmhby@hotmail.com), bahadircan

Kaynak : Focus - Eylül 1997 sayısında "Yumurtaları altın değerinde..." başlığı ile yayınlanan yazıdan derlenmiştir. Paragraf başlıkları ilave edilmiştir. Resimlerde kirlilik yaratmamak için grup adı vs kullanılmamıştır.
Saatlerce uğraşarak verdiğimiz emeği bir "Delet" tuşuyla yok etmeyin
Lütfen bu kısmı silmeyiniz, kaynak göstererek paylaşınız.

Yorum Yaz
Arkadaşların Burada !
Arkadaşların Burada !